Dr. Pieter Mulder, voormalige parlementslid.

Junie 2018.

Oud-president Zuma se optrede die laaste tyd het gemaak dat hy die laaste bietjie simpatie wat daar in die Ramaphosa leierskringe van die ANC vir hom oor was, verloor het.

Zuma het hierdie ANC grens of Rubicon nou finaal oorgesteek.

In die lig van die korrupsiehofsake teen Zuma, het hy twee opsies gehad.

As voormalige president was die verstandige opsie om Ramaphosa as nuutverkose president te aanvaar. Dit beteken dat hy as ’n gedissiplineerde ANC-lid nie kritiek teen die Ramaphosa-faksie uitspreek nie en ook nie by die ANC se interne gevegte, veral nie in KwaZulu-Natal (KZN), betrokke raak nie. Omdat KZN Zuma se tuisprovinsie is, is van hom verwag om ’n kalmerende invloed terwille van ANC eenheid daar uit te oefen.

Uit gesaghebbende ANC-bronne is aan my verduidelik dat as Zuma hierdie opsie kies, die hoogste ANC leierskringe ’n beskermende hand na hom sou uitsteek. Volgens hulle sou Ramaphosa as president aan Zuma amnestie gee na ’n skuldigbevinding. Daardeur sal hy voorkom dat Zuma as oud-president op ’n hoë ouderdom tronk toe gaan.

Hierdie opsie het nou verval soos dit duidelik word dat Zuma nie die eerste opsie gekies het nie. Hy glo hy is onskuldig en het besluit om terug te veg – die tweede opsie.

Zuma gaan sy steun in KZN gebruik om Ramaphosa te probeer dwing om sy probleme nou te laat weggaan. Die onderliggende boodskap is dat as julle my nie beskerm nie, julle my in die arms van die ANC-gegriefdes dryf. Die dreigement is verder dat Zuma dan inligting oor ander ANC-leiers se korrupsie sal bekend maak en ’n nuwe politieke party kan stig. So ’n party mag Ramaphosa en die ANC se steun tydens die komende verkiesing onder 50% indruk. Na die verkiesing sal so ’n party dan Zuma se kwytskelding beding in ruil vir hulle steun in ’n koalisie.

Wat het finaal alle ANC leierssimpatie vir Zuma vernietig?

Die faksiegevegte binne die ANC in KZN het gemaak dat die party nie ’n wettige provinsiale kongres kon hou om nuwe leiers vir die provinsie te kies nie. Die afgelope paar maande het Ramaphosa hierdie probleme probeer oplos. Hy het met die provinsie se 11 streke se voorsitters vergader. Hy het ook gesprekke gehad met die provinsiale leiers aan albei kante. Ramaphosa se argument was dat by die ANC konferensie in Desember, waar hy verkies is, die afgevaardigdes op ’n kompromie besluit het. Hulle het lede van albei ANC faksies in die top poste verkies om so eenheid voor die verkiesing te verseker. Sy voorstel was dat die ANC in KZN dit as ’n riglyn moet gebruik om ’n soortgelyke kompromie en eenheid te verkry.

Ramaphosa se gesprekke in KZN het gelei tot ’n ooreenkoms dat Sihle Zikalala, as Zuma ondersteuner, voorsitter sou wees. Mike Mabuyakhulu, as Ramaphosa ondersteuner, sal ondervoorsitter word. Die res van die vyf topposte sou tussen die twee groepe verdeel word.

Na al Ramaphosa se harde werk agter die skerms is hierdie ooreenkoms op die laaste gekelder. Alles dui daarop dat Zuma dit help kelder het. Hy is nie ten gunste van ’n kompromie tussen die faksies nie. Dit verswak hom. Zuma verkies dat sy ondersteuners al die poste vul.

Gwede Mantashe as ANC voorsitter was by verskeie provinsies ’n suksesvolle fasiliteerder tussen ANC-faksies. Verswarende omstandighede teen Zuma was toe Gwede Mantashe onlangs deur Zuma afgevaardigdes doodgeskreeu is toe hy ’n provinsiale konferensie in KZN wou toespreek. Persoonlik het hy nou die onverbiddelikheid van Zuma en sy ondersteuners ervaar. Hy gaan voortaan sekerlik sy posisie as voorsitter gebruik om die Zuma elemente uit te sny eerder as om te probeer versoen.

Die uitsnyproses gaan versigtig en oor tyd gedoen word. Al wat die Zuma-lojaliste tans red is die naderende nasionale verkiesing. ’n Slim strategie sal wees om nie die verskille onmiddellik op die spits te dryf nie. Vertraag die twis tot na die verkiesing. Die onrus in KZN maak ’n vroeë verkiesing ’n sterker moontlikheid. Dit sal kiesers dwing om te stem voordat die ANC-gegriefdes ’n nuwe party op die been sou kon bring.

Al wat ’n gegriefde ANC leier was, was tydens Zuma se mees onlangse hofverskyning teenwoordig. Dit sluit die korruptes, die misluktes en die afgedanktes in. Wat hierdie leiers gevaarlik maak, is dat hulle besef dat daar vir hulle geen verdere toekoms in die huidige Ramaphosa-ANC is nie. Hulle toekoms lê daarin om van Ramaphosa ontslae te raak en so die ANC “terug te wen” of om ’n nuwe party te stig. Hulle glo om hierin suksesvol te wees hulle Zuma nodig het.

Op die verhoog saam met Zuma na sy hofverskyning was oud-minister Des van Rooyen. Hy hou steeds die wêreldrekord as minister van Finansies wat die kortste tyd ooit in die pos gedien het. Ook op die verhoog was Hlaudi Motsoeneng, die omstrede vorige SAUK baas wat tans miljoene moet opdok na al sy hofverskynings. Supra Mahumapela, die Noordwespremier wat sopas die trekpas gekry het, het entoesiasties gepraat oor Zuma se goeie eienskappe. Sit daarby Faith Muthambi, Andile Lungisa en Black First Land First se leier Andile Mngxitama. Dit wil gedoen wees om soos Mngxitama weens jou radikalisme uit die EFF geskors te word! In die agtergrond het Carl Niehaus lomp en ongemaklik in sy kamoefleeruniform probeer saam dans. Niehaus, wat reeds op verskeie leuens uitgevang is, het verkeerdelik voorspel dat Dlamini-Zuma die nuwe president van Suid-Afrika gaan word. Met mev. Zuma as president het hy geglo dat ’n nuwe politiek loopbaan wink waarmee hy sy finansiële probleme kan oplos.

Waarom gaan hierdie plan nie slaag nie?

Omdat Zuma en die gegriefde leiers teenwoordig die paar betogers by sy hofsaak met ’n sterk politieke magsbasis verwar. “Do not confuse a fan club with a political power base,” is ’n ou politieke waarheid. Op sy beste sal hierdie gegriefdes ’n lastigheidswaarde tydens die verkiesing hê.

Ramaphosa het hulle reeds voorgespring deur die Zoeloe koning te besoek en die erkende Zuma-leiers in KZN in sy nuwe kabinet aan te stel. Dit verklaar mev. Zuma se aanstelling asook die van Zweli Mkhize, Malusi Gigaba en Bathabele Dlamini.

’n Ander politieke waarheid, wat Zuma na die verkiesing gaan ontdek, is dat jy nie trap op ’n politieke kollega wat lê nie — mits hy stil lê. Zuma lê nie stil nie.

Daarom moet hy na die verkiesing geen genade of simpatie van die ANC leiers verwag as hulle die verkiesing sou wen nie. (1062 woorde)